MARTA POSTUŁA

Prof. zw. dr hab.

Praktyk, teoretyk, specjalistka w dziedzinie finansów

Serdecznie zapraszam na moją stronę!

praca

O mnie

Kierownik Katedry Finansów i Rachunkowości na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, Dyrektor Centrum Przedsiębiorczości, członek Komisji Senackiej ds. Finansowych UW w kadencji 2020-2024, współpracuje z Akademią Leona Koźmińskiego, członek zespołu badawczego TIGER.

Ukończone z wyróżnieniem studia magisterskie o specjalizacji „organizacja i zarządzanie” z ekonomią jako przedmiotem wiodącym. Od 1999 r. związana z sektorem administracji publicznej. Do podstawowego zakresu doświadczeń zawodowych należy zaliczyć funkcjonowanie systemu finansów publicznych w Polsce i na świecie, procesy budżetowe oraz efektywność wydatków publicznych.

W 2007 r. uzyskała stopień doktora w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Rozprawa doktorska pt. „Zarządzanie finansami publicznymi w Polsce w warunkach transformacji i integracji gospodarczej” przygotowana pod kierunkiem prof. Grzegorza W. Kołodko. Od 2013 r. doktor habilitowany nauk ekonomicznych w dyscyplinie finansów.

Autorka i współredaktorka publikacji książkowych z dziedziny finansów publicznych oraz innych publikacji naukowych. Uczestniczka licznych krajowych i zagranicznych konferencji i seminariów naukowych. Była przedstawicielka Polski w grupie ds. jakości finansów publicznych przy Komisji Europejskiej. Członkini grupy roboczej Senior Budget Officials przy Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD).

Obszary zainteresowań

Finanse publiczne – w sektorze prywatnym pieniądze służą ich posiadaczom do pokrywania kosztów procesów produkcyjnych i konsumpcyjnych, natomiast w sektorze publicznym pieniądze, po zmianie własności z prywatnej na publiczną, są wykorzystywane do finansowania dóbr publicznych i realizacji funkcji społecznych. Istotne jest zatem określenie skali zachodzących przepływów strumieni pieniężnych i ich optymalnego poziomu.

Zarządzanie finansami publicznymi jest specyficznym procesem, umiejętnością, która musi łączyć w sobie technokratyczne podejście do sprawy z podejściem społecznym, albo – innymi słowy – inżynierię finansową z inżynierią społeczną. Zastosowanie odpowiednich technik zrządzania oraz instrumentów jest wyzwaniem dla współczesnych praktyków i teoretyków badających sektor finansów publicznych.

Instrumenty zarządzania publicznego – to narzędzia, za pośrednictwem których następuje realizacja poszczególnych funkcji państwa. W zachodzących procesach są istotne nie tylko instrumenty, lecz także metody zarządzania, w których są one wykorzystywane. W badaniach naukowych i praktyce stosuje się kila z nich – planowanie wieloletnie, budżet zadaniowy, kontrolę zarządczą, przeglądy wydatkowe – w różnych postaciach dostosowanych do specyfiki danego kraju.

Polityka fiskalna – wywiera bezpośredni wpływ na wytwarzanie znacznej części PKB i stwarza realny potencjał do zwiększania dobrobytu obywateli. Zatem istotnym elementem jej prowadzenia powinno być właściwe zmierzenie oddziaływania podejmowanych decyzji wydatkowych na poszczególne sfery życia społeczno-gospodarczego.

FINANSE
PUBLICZNE

Aktualności

PUBLIKACJE

konferencje

Projekty, szkolenia, inne

Artykuł w Numerze 2/2020 „Studia i Materiały”

Artykuł w Numerze 2/2020 „Studia i Materiały”

Z przyjemnością oddajemy w Państwa ręce kolejny numer pisma naukowego „Studia i Materiały”. W obecnym numerze zapraszamy do lektury siedmiu tekstów. W artykule autorstwa Stanisława Flejterskiego i Marty Postuły podjęty jest temat wpływu struktury własności instytucji...

Seminarium “Ostrożnie – inflacja !”

Seminarium “Ostrożnie – inflacja !”

Szanowni Państwo, serdecznie zapraszamy na seminarium pt. „Ostrożnie – inflacja !”, które odbędzie się w środę, 9 czerwca 2021 roku o godz. 17:00 na platformie Zoom (link poniżej). Wprowadzenie przedstawi Ludwik Kotecki (Instytut Odpowiedzialne Finanse), komentarz...

Aktualności

PUBLIKACJE

Artykuł w Numerze 2/2020 „Studia i Materiały”

Artykuł w Numerze 2/2020 „Studia i Materiały”

Z przyjemnością oddajemy w Państwa ręce kolejny numer pisma naukowego „Studia i Materiały”. W obecnym numerze zapraszamy do lektury siedmiu tekstów. W artykule autorstwa Stanisława Flejterskiego i Marty Postuły podjęty jest temat wpływu struktury własności instytucji...

konferencje

Seminarium “Ostrożnie – inflacja !”

Seminarium “Ostrożnie – inflacja !”

Szanowni Państwo, serdecznie zapraszamy na seminarium pt. „Ostrożnie – inflacja !”, które odbędzie się w środę, 9 czerwca 2021 roku o godz. 17:00 na platformie Zoom (link poniżej). Wprowadzenie przedstawi Ludwik Kotecki (Instytut Odpowiedzialne Finanse), komentarz...

Projekty, szkolenia, inne

Doświadczenie

Biznes

  1. 10/2016 – obecnie Dyrektor
    Dom Maklerski BOŚ
  2. 02/2016 – 08/2016 Zastępca Dyrektora Departamentu Kolejowego
    Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa
  3. 06/2015 – 02/2016 Kierujący Departamentem Rozwoju Kolei
    Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju
  4. 07/2014 – 05/2015 Zastępca dyrektora Departamentu Budżetu Państwa
    Ministerstwo Finansów
  5. 03/2003 – 07/2014 Dyrektor Departamentu (w tym: Reformy Finansów Publicznych; ds. Reformy Finansów Publicznych; ds. Organizacji Jednostek Sektora Finansów Publicznych)
    Ministerstwo Finansów
  6. 11/1999 – 02/2003 Od podreferendarza do starszego specjalisty
    Wydział Rynku Pracy i Sektora Gospodarstw Domowych w Departamencie Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki
    Ministerstwo Finansów

Nauka

  1. 10/2020 – obecnie Kierownik Katedry Finansów i Rachunkowości
    Uniwersytet Warszawki, Wydział Zarządzania
  2. 03/2020 – obecnie Profesor Zwyczajny nauk społecznych
    Uniwersytet Warszawki, Wydział Zarządzania
  3. 09/2016 – obecnie Dyrektor Centrum Przedsiębiorczości Wydziału Zarządzania UW
    Uniwersytet Warszawki, Wydział Zarządzania
  4. 02/2014 – 09/2020 Kierownik Zakładu Zarządzania Finansami Przedsiębiorstw
    Uniwersytet Warszawski, Wydział Zarządzania
  5. 10/2013 – obecnie Profesor współpracujący
    Katedra Ekonomii, Akademia Leona Koźmińskiego w Warszawie
  6. 07/2013 – obecnie  Doktor habilitowany nauk ekonomicznych w dziedzinie finansów
    Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie
  7. 09/2007 – 07/2013 Doktor nauk ekonomicznych
    Ekonomia, Wydział Nauk o Przedsiębiorstwie
    Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
  8. 09/2006 – 07/2007 Studia Podyplomowe
    Podyplomowe Studium Zarządzania Zasobami Pracy, XII edycja
    Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
  9. 09/1995 – 07/1999 Magister
    Organizacja i Zarządzanie
    Prywatna Wyższa Szkoła Biznesu i Administracji

Liczba publikacji

DZIAŁALNOŚĆ NAUKOWA

Ciągła aktywność zarówno w nauce, jak i w biznesie owocuje licznymi publikacjami i wystąpieniami podczas różnego rodzaju wydarzeń.

ARTYKUŁY

Przygotowywane artykuły z zakresu finansów, w szczególności poświęcone sferze publicznej.

KSIĄŻKI

Książki będące zarówno wskazówkami dla praktyków, jak i opracowania naukowe i podręczniki.

KONFERENCJE

Od ponad 20 lat aktywny uczestnik konferencji naukowych dotyczących finansów.

Książki

artykuły i rozdziały

Wpływ struktury własności instytucji finansowych w krajach UE na rozwój społeczno-gospodarczy

Wpływ struktury własności instytucji finansowych w krajach UE na rozwój społeczno-gospodarczy – Studia i Materiały, 2/2020 (33): 5– 17, Wydział Zarządzania UW

Transformacja systemowa form organizacyjnych polskiego sektora publicznego w ostatnim trzydziestoleciu – sukcesy i porażki

Transformacja systemowa form organizacyjnych polskiego sektora publicznego w ostatnim trzydziestoleciu – sukcesy i porażki, Marta Postuła w „Księga jubileuszowa”, Presscom, Wrocław 2021

Measuring the fiscal governance instruments: a synthetic index for EU countries

The aim of the paper is to examine the collective effect of fiscal governance instruments (i.e., fiscal rules, medium-term budgetary frameworks, independent fiscal institutions) on the fiscal outcomes of EU member states. The results of panel data model estimation for 28 EU countries for the period 2004-2016 confirm a statistically significant and positive impact of synthentic index for those instruments on the general government balance to GDP ratio. Additionally, an adjustment of the synthetic index was proposed, taking into account the degree of autonomy of independent fiscal institutions, and the link between medium-term budgetary frameworks and the annual budget.

Measuring the fiscal governance instruments: a synthetic index for EU countries; Marta Postuła, Sławomir Franek; Brazilian Journal of Political Economy, vol.41 no.1 São Paulo Jan./Mar. 2021, Epub Feb 05, 2021 Zobacz >>

Wpływ reguł fiskalnych na strukturę wydatków publicznych w krajach Unii Europejskiej

Światowy kryzys gospodarczy zapoczątkowany w latach 2007–2008 w wielu krajach przerodził się w fazy kryzysu na rynkach finansowych oraz kryzysu ekonomicznego i w finansach publicznych. Z jego skutkami niektórzy mierzą się do dziś. Do narzędzi, które mogłyby w przyszłości pomóc przewidzieć zjawisko nadchodzącego kryzysu i złagodzić jego skutki dla gospodarki, mających wpływ na stabilność finansów publicznych, zalicza się m.in. reguły fiskalne. Są one instrumentem służącym dyscyplinowaniu polityki fiskalnej, mającym za zadanie zapewnienie równowagi finansów publicznych w długim okresie. Stosowane reguły fiskalne mogą przybierać formę reguł numerycznych lub proceduralnych. Reguły fiskalne (szczególnie reguły proceduralne) mają też na celu wzmacnianie stopnia przejrzystości finansów publicznych i usprawnianie zarządzania. Obecnie powszechnie stosowanym narzędziem oceniającym jakość krajowych reguł fiskalnych stosowanych w państwach członkowskich Unii Europejskiej jest Indeks Reguł Fiskalnych, zdefiniowany i stosowany przez Komisję Europejską.

Wpływ reguł fiskalnych na strukturę wydatków publicznych w krajach Unii Europejskiej; Marta Postuła, Anna Kawarska; Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Vol 54, No 4 (2020), p. 111-124 Zobacz >>

State Autonomy in Shaping Tax Policies: Facts and Myths Based on the Situation in OECD Countries

Fiscal policies have always caused controversies, because it is difficult to find a more apparent example of state interference in the functioning of the market economy. When observing economic history, we clearly see that the role of taxes changed signifi­cantly. First, tax importance for the economy drastically increased: in the early twentieth century, taxes comprised less than ten percent of Gross Domestic Product in govern­ment revenue, whereas today, the mean value for the OECD countries equals 34.2 percent GDP...

Postula M., Tomkiewicz J., Central European Management Journal Volume 28: Issue 1, August 2020, Zobacz>>

Internal Audit as a Tool to Improve the Efficiency of Public Service [hidden]

Marta Postula, Olga Irodenko, Przemyslaw Dubel, European Research Studies Journal, Volume XXIII, Issue 3, 699-715, 2020, DOI: 10.35808/ersj/1663 Zobacz>>

Fiscal policy instruments in environmental protection [hidden]

Marta Postula, Katarzyna Radecka-Morozb, Environmental Impact Assessment Review Volume 84, September 2020, 106435 Zobacz>>

Udział w konferencjach

Aktywny udział w konferencjach naukowych oraz branżowych, zarówno polskich, jak i zagranicznych.

Konferencje cykliczne:

  • “Bezpieczeństwo Ekonomiczne Obrotu Gospodarczego”
  • “FINANSE – PROBLEMY – DECYZJE” >>
  • FUROG “Finanse wobec wyzwań pro-efektywnościowych sfery realnej gospodarki, rynków kapitałowych i sektora publicznego w Polsce” >>
  • ICGFM “Annual International Training Conference” >>
  • International Scientific Conference „Entrepreneurship in the XXI century. Images and perspectives” >>
  • “Planowanie Wieloletnie – Efektywność Wydatków Publicznych – Benchmarking” >>
  • Konferencja Finansów Komunalnych – Finansowanie zadań przez jednostki samorządu terytorialnego >>
  • 14th International Conference, Bilbao “Developments in economic theory and policy” >>

W charakterze prelegenta, moderatora, organizatora lub uczestnika partycypowałam łącznie w ponad 70 różnych wydarzeniach, w tym m.in.:

Konferencje międzynarodowe

Bank Światowy – Zagadnienia związane z BZ

„Budżet zadaniowy – Perspektywy dla Polski”

„Budżet zadaniowy w jednostkach realizujących zadania z zakresu rolnictwa i środowiska”

„Budżet zadaniowy jako nowoczesne narzędzie zarządzania finansami państwa w celu maksymalizacji wzrostu gospodarczego”

EPC (KE) – Grupa Robocza ds. Jakości Finansów Publicznych

FONDAFIP – Stowarzyszenie Fundacji Finansów Publicznych „Dobre zarządzanie finansami publicznymi w świecie”

„Improving Public Investment Management for Large Scale Government Projects: Focusing on the Feasibility Studies”

OECD – Senior Budget Officials

„Performance. Results. Outcomes. Understanding impact in managing public finance”

„Program Budget in Georgia: Sides participating in the process and their role”

Konferencje krajowe

I edycji Forum Finansów Publicznych, ogólnopolskiej konferencji służb finansowo-księgowych jednostek sektora finansów publicznych”

II Forum Finansów Publicznych „Szczególne zasady rachunkowości budżetowej po zmianach”

„Budżetowanie zadaniowe w Polsce”

„Budżetowanie zadaniowe w Polsce – dylematy projektowania i wdrażania”

„Doskonalenie i rozwój systemu budżetu zadaniowego jako narzędzia wieloletniego planowania i zarządzania finansami publicznymi”

„Europejska Gmina, Europejskie Miasto”

„Nowe zarządzanie finansami publicznymi w warunkach kryzysu”

„Nowoczesne instrumenty w zarządzaniu finansami publicznymi w Polsce”

„Państwo w mikro – i makroskali. Metropolie rządzą światem.”

Uniwersytet Szczeciński – wykład nt. reformy BZ

Kontakt

Kontakt
Wypełniając formularz wyrażasz zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych wyłącznie w celu odpowiedzi na przesłane zapytanie. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do przetworzenia zapytania. Zostałem /am poinformowany /a, że przysługuje mi prawo dostępu do swoich danych, możliwości ich poprawiania, żądania zaprzestania ich przetwarzania.

×

Spis treści

Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9

Rozdział 1. Współczesne wyzwania polityki gospodarczej na poziomie

krajowym i europejskim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19

Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21

1.1. Uwarunkowania i przyczyny kryzysu w latach 2007–2008 . . . . . . . . . . . . 22

1.2. Spotęgowanie problemów Unii Europejskiej w wyniku kryzysu . . . . . . 29

1.3. Państwo aktywne jako uczestnik gry rynkowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31

1.4. Współczesna dyskusja nad paradygmatami ekonomicznymi . . . . . . . . . 36

1.4.1. Nowy nacjonalizm jako odpowiedź na kryzys . . . . . . . . . . . . . . . 36

1.4.2. Nowy pragmatyzm – polski głos w dyskusji o nowym paradygmacie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41

1.4.3. Działania prowadzone metodą prób i błędów bez jednoznacznych paradygmatów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44

1.5. Unia Europejska przyszłości – integracja czy nacjonalizm . . . . . . . . . . 47

1.5.1. Komisja Europejska – propozycje reform . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47

1.5.2. Komu Unia Europejska na pierwszy rzut oka najmniej się opłaca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51

1.5.3. Dyskusja krajów członkowskich o przyszłości Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54

Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56

Rozdział 2. Narzędzia koordynacji polityki makroekonomicznej na poziomie europejskim – ocena i rekomendacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59

Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61

2.1. Integracja gospodarcza a polityka fiskalna krajów

Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61

2.1.1. Europejska polityka fiskalna – kryteria z Maastricht i finansowanie zrównoważonego rozwoju . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61

2.1.2. Europejskie rozwiązania legislacyjne dotyczące koordynacji polityki budżetowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64

2.2. Średniookresowe dokumenty planistyczne jako wiarygodne narzędzia oceny sytuacji fiskalnej krajów UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68

2.2.1. Średniookresowe planowanie jako istotny element polityki europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68

2.2.2. Analiza wiarygodności prognoz krajów członkowskich przedstawianych Komisji Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71

2.3. Skuteczność europejskich rozwiązań dotyczących reguł fiskalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87

2.3.1. Kryteria z Maastricht jako ponadnarodowe reguły fiskalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87

2.3.2. Analiza skuteczności reguł europejskich w odniesieniu do stabilności fiskalnej i stabilności finansów publicznych . . . . 88

Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100

Rozdział 3. Ewolucja roli, skali i kierunków oddziaływania środków europejskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103

Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105

3.1. Skala i podstawowe uwarunkowania finansowego oddziaływania UE w latach 1995–2017 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106

3.2. Analiza struktury finansowego oddziaływania UE – kierunki wydatkowania środków w ramach budżetów 1995–1999 . . . . 111

3.3. Strategia lizbońska jako impuls do poszukiwania sposobów optymalizowania alokacji budżetu unijnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113

3.3.1. Geneza strategii lizbońskiej – starania o osiągnięcie przez UE czołowej pozycji konkurencyjnej w globalnej gospodarce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113

3.3.2. Przyjęcie strategii lizbońskiej i jej założenia . . . . . . . . . . . . . . . 115

3.3.3. Specyfika alokacji budżetów UE w okresie 2000–2006, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości zapewnienia środków na realizację strategii lizbońskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . 117

3.3.4. Szczegółowa analiza zmian dynamiki wydatków według poszczególnych tytułów w latach 2000–2006 . . . . . . . . 119

3.3.5. Budżety europejskie w latach 2007–2013 – połączenie strategii lizbońskiej ze strategią „Europa 2020” . . . . . . . . . . . . 122

3.3.6. Uznanie konieczności weryfikacji dotychczasowych strategicznych podstaw rozwojowych UE . . . . . . . . . . . . . . . . . 125

3.4. Strategia „Europa 2020” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126

3.4.1. Założenia i przewidywane cele nowej strategii UE – „Europa 2020” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126

3.4.2. Analiza głównych kategorii wydatkowych z budżetu UE w latach 2014–2016 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130

3.5. Ocena skuteczności wydatkowania środków europejskich . . . . . . . . . 133

3.5.1. Zasady i wybór formy kontroli wydatkowania środków z budżetu UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133

3.5.2. Zasady kontroli prowadzonej na poziomie europejskim . . . . . 136

3.5.3. Ocena skuteczności wydatkowania środków z budżetu UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139

3.5.4. Wyniki oceny wykonania zadań w ramach ukończonych projektów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146

Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148

Rozdział 4. Finanse publiczne jako źródło finansowania rozwoju społeczno-gospodarczego na poziomie krajowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151

Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153

4.1. Wpływ czynników ekonomicznych i strukturalnych na politykę wydatkową krajów UE w latach 1995–2016 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154

4.1.1. Najważniejsze czynniki polityki wydatkowej w latach 1995–2016 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154

4.1.2. Ekonomiczne uwarunkowania rozwoju krajów UE . . . . . . . . . 159

4.2. Finanse krajowe – kierunki i obszary oddziaływania . . . . . . . . . . . . . . 166

4.2.1. Podział wydatków krajów europejskich na wyodrębnione obszary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166

4.2.2. Struktura wydatków krajów członkowskich UE w latach 1995–2016 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167

4.2.3. Badanie wpływu struktury wydatków na wskaźnik HDI . . . . . . 176

4.3. Członkostwo w UE a wydatki na poziomie krajowym . . . . . . . . . . . . . 178

4.3.1. Analiza „starych” krajów UE w podziale na trzy okresy . . . . . 179

4.3.2. Analiza wydatków wszystkich krajów UE w latach 1995–2016 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194

4.3.3. Wpływ członkostwa w UE na strukturę wydatków . . . . . . . . . . 199

Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208

Rozdział 5. Identyfikacja zadań o charakterze krajowym, europejskim i globalnym jako proces zwiększający efektywność ich realizacji. . . . . . . . . . . . . . 211

Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213

5.1. Klasyfikacja zadań o charakterze krajowym, europejskim i globalnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213

5.1.1. Geneza proponowanego podziału zadań publicznych . . . . . . . 213

5.1.2. Autorska propozycja podziału zadań publicznych na krajowe, europejskie i globalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216

5.2. Zadania o charakterze globalnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220

5.2.1. Zadanie globalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220

5.2.2. Polityka środowiskowa jako wyzwanie i zadanie globalne . . . . 222

5.2.3. Globalny wymiar kwestii związanych z ochroną środowiska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227

5.3. Zadania o charakterze europejskim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230

5.3.1. Zadanie europejskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230

5.3.2. Transeuropejska sieć transportowa jako przykład ewolucji zarządzania zadaniem europejskim . . . . . . . . . . . . . . . 232

5.3.3. Wnioski wypływające z realizacji zadań europejskich (sieci TEN–T) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241

5.3.4. Zarządzanie zadaniami europejskimi – planowanie, realizacja i sprawozdawczość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244

5.4. Zadania publiczne na poziomie krajowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248

5.4.1. Zadanie krajowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248

5.4.2. Zadania krajowe jako podstawa realizacji działań publicznych w obszarze pomocy społecznej . . . . . . . . . . . . . . . . 248

5.4.3. Efektywność realizacji zadań krajowych w zakresie polityki społecznej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250

Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260

Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261

Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271

Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295

×

Spis treści

Wstęp ………………………………………………………….9

Rozdział 1
Transfery w gospodarce a sektor finansów publicznych………………..15
1.1. Teorie ekonomiczne a finanse publiczne………………………..15
1.2. Sektor finansów publicznych elementem sektora publicznego……….21
1.3. Transfery w sektorze finansów publicznych……………………..24
1.4. Międzynarodowe przepływy finansowe……………………………34
1.4.1. Transfery z międzynarodowych instytucji finansowych……35
1.4.2. Rozliczenia z Unią Europejską……………………….38
1.4.3. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne………………….49
1.4.4. Nowe źródła finansowania projektów rozwojowych………..54
Podsumowanie……………………………………………………59

Rozdział 2
Sektor finansów publicznych (podstawowe przepływy)………………….60
Wprowadzenie……………………………………………………60
2.1. Wpływ wydatków sektora finansów publicznych na wzrost w danym
wymiarze czasu…………………………………………..61
2.2. Wydatki podsektora rządowego…………………………………67
2.3. Wydatki podsektora samorządowego……………………………..73
2.4. System ubezpieczeń społecznych i świadczeń zdrowotnych…………76
2.4.1. System ubezpieczeń społecznych………………………76
2.4.2. Wydatki na świadczenia zdrowotne…………………….80
2.5. Tradycyjne instrumenty redystrybucji środków publicznych……….85
2.5.1. Dotacje…………………………………………..87
2.5.2. Subwencje…………………………………………92
2.5.3. Gwarancje i poręczenia……………………………..94
2.5.4. Pożyczki na restrukturyzację jednostek samorządu
terytorialnego…………………………………..100
Podsumowanie…………………………………………………..102

rozdział 3
Narzędzia efektywnego zarządzania środkami publicznymi
– polskie błędy i sukcesy……………………………………….104
Wprowadzenie…………………………………………………..104
3.1. Planowanie wieloletnie, w tym programy wieloletnie…………….105
3.1.1. Planowanie wieloletnie i średniookresowe…………….105
3.1.2. Programy wieloletnie jako element ustawy budżetowej…..108
3.1.3. Ocena aktualnego systemu planowania wieloletniego
w Polsce………………………………………..112
3.2. Budżetowanie zadaniowe……………………………………..120
3.2.1. Budżet zadaniowy elementem zarządzania publicznego……120
3.2.2. Stan polskich prac nad budżetem zadaniowym…………..122
3.2.3. Dalsze kierunki działania w celu wykorzystania budżetu
zadaniowego w Polsce…………………………………….126
3.3. Kontrola zarządcza i audyt wewnętrzny………………………..134
3.3.1. Kontrola zarządcza i audyt wewnętrzny w sektorze
finansów publicznym………………………………134
3.3.2. Polskie rozwiązania w zakresie audytu wewnętrznegoi
kontroli zarządczej………………………………137
3.3.3. Dylematy związane z funkcjonowaniem audytu wewnętrznego
i kontroli zarządczej w sektorze finansów publicznym…139
3.4. Przeglądy wydatkowe – narzędzie wspierające efektywne zarządzanie
środkami publicznymi…………………………………….142
3.4.1 Proefektywnościowe podejście do wydatków publicznych…..142
3.4.2. Zalety i wady przeglądów wydatkowych………………..150
Podsumowanie…………………………………………………..168

rozdział 4
Instytucjonalne rozwiązania w sektorze finansów publicznych
i ich efektywność………………………………………………170
Wprowadzenie…………………………………………………..170
4.1. Lista jednostek sektora finansów publicznych………………….172
4.2. Ewolucja form organizacyjnych w sektorze finansów publicznych…..178
4.3. Analiza ekonomiczna wybranych podmiotów publicznych……………186
4.3.1. Państwowe fundusze celowe………………………….187
4.3.2. Agencje wykonawcze………………………………..192
4.3.3. Państwowe osoby prawne…………………………….200
4.3.4. Instytucje gospodarki budżetowej……………………204
Podsumowanie…………………………………………………..211

rozdział 5
Praktyka zarządzania środkami publicznymi w okresie transformacji
w polsce………………………………………………………212
Wprowadzenie…………………………………………………..212
5.1. Podstawowe założenia badań ilościowych i jakościowych………….213
5.2. Analizy i wnioski z przeprowadzanego badania………………….215
5.3. Wywiady z wiceministrami finansów odpowiedzialnymi za budżet……227
5.3.1. Elżbieta Chojna-Duch – wywiad autoryzowany…………..228
5.3.2. Halina Wasilewska-Trenkner – wywiad autoryzowany……..233
5.3.3. Elżbieta Suchocka-Roguska – wywiad autoryzowany………242
Podsumowanie…………………………………………………..253
Zakończenie……………………………………………………255
Aneks…………………………………………………………257
Spis rysunków………………………………………………….309
Spis tabel…………………………………………………….311
Bibliografia…………………………………………………..313

×

Spis treści

Wstęp …………………………………………………………………………………..7

Rozdział I. Instrumenty zarządzania finansami publicznymi …………………………………….11
1.1. Finanse publiczne a zarządzanie państwem ……………………………………………….11
1.2. Funkcje finansów publicznych ………………………………………………………….20
1.3. Główne narzędzia polityki fiskalnej ……………………………………………………33
1.4. Instytucje biorące udział w podziale środków publicznych …………………………………43
1.5. Ewolucja instrumentów zarządzania finansami publicznymi ………………………………….46

Rozdział II. Planowanie średnio- i długookresowe w sektorze publicznym
2.1. Przesłanki wieloletniego zarządzania finansami ………………………………………….52
2.2. Metody planowania i realizacji projektów wieloletnich w sektorze publicznym ………………..62
2.2.1. Doświadczenia Niemiec ……………………………………………………….63
2.2.2. Doświadczenia Irlandii ………………………………………………………66
2.2.3. Doświadczenia Holandii ………………………………………………………69
2.2.4. Doświadczenia Australii ……………………………………………………..71
2.2.5. Doświadczenia Polski ………………………………………………………..74
2.3. Wnioski …………………………………………………………………………….79

Rozdział III. Reguły fiskalne – podstawowy instrument wspierający konsolidację fiskalną
3.1. Rodzaje reguł fiskalnych stosowanych w zarządzaniu finansami publicznymi …………………..85
3.1.1. Reguła deficytu …………………………………………………………….91
3.1.2. Reguły długu publicznego …………………………………………………….93
3.1.3. Reguły wydatkowe ……………………………………………………………93
3.2. Rozwiązania instytucjonalno-prawne w zakresie reguł fiskalnych ……………………………94
3.3. Wybrane doświadczenia w stosowaniu reguł fiskalnych ……………………………………..96
3.3.1. Rozwiązania niemieckie ………………………………………………………96
3.3.2. Rozwiązania irlandzkie ……………………………………………………..102
3.3.3. Rozwiązania holenderskie ……………………………………………………104
3.3.4. Rozwiązania australijskie …………………………………………………..106
3.3.5. Rozwiązania polskie ………………………………………………………..111
3.4. Wnioski ……………………………………………………………………………116

Rozdział IV. Niezależne instytucje fiskalne
4.1. Koncepcja niezależnych instytucji fiskalnych …………………………………………..123
4.2. Modele funkcjonowania niezależnych instytucji fiskalnych ………………………………..128
4.2.1. Rozwiązania niemieckie ……………………………………………………..129
4.2.2. Rozwiązania irlandzkie ……………………………………………………..131
4.2.3. Rozwiązania holenderskie ……………………………………………………133
4.2.4. Rozwiązania australijskie …………………………………………………..135
4.2.5. Rozwiązania polskie ………………………………………………………..139
4.3. Wnioski ……………………………………………………………………………144

Rozdział V. Przeglądy wydatków – narzędzie wspierające efektywne zarządzanie środkami publicznymi
5.1. Przeglądy wydatków. Definicja, geneza, zastosowanie …………………………………….150
5.1.1. Przyczyny zainteresowania przeglądami wydatków ………………………………..155
5.1.2. Charakter przeglądów wydatków ……………………………………………….159
5.2. Rodzaje przeglądów wydatków stosowanych w wybranych krajach ……………………………..160
5.3. Ocena efektywności przeglądów wydatków ………………………………………………..165
5.3.1. Niemcy ……………………………………………………………………165
5.3.2. Irlandia ………………………………………………………………….167
5.3.3. Holandia ………………………………………………………………….171
5.3.4. Australia …………………………………………………………………176
5.3.5. Polska ……………………………………………………………………182
5.4. Wnioski ……………………………………………………………………………189

Podsumowanie ……………………………………………………………………………194
Bibliografia ……………………………………………………………………………198
Pozycje książkowe ……………………………………………………………………….198
Dokumenty ………………………………………………………………………………200
Normy prawne ……………………………………………………………………………201
Netografia ……………………………………………………………………………..202
Spis rysunków …………………………………………………………………………..203
Spis tabel ……………………………………………………………………………..203
Spis wykresów …………………………………………………………………………..204

×

Spis treści

Wprowadzenie ……………………………………………………………………………………………….9
Uzasadnienie wyboru tematu …………………………………………………………………………………..9
Cele i hipotezy badawcze ……………………………………………………………………………………20
Metodyka badań …………………………………………………………………………………………….26

1. Rola państwa w gospodarce ………………………………………………………………………………..30
1.1. Przegląd poglądów na temat roli państwa w gospodarce ………………………………………………………30
1.2. Podstawowe funkcje państwa w różnych typach gospodarek …………………………………………………….41
1.3. Instrumenty służące pozyskiwaniu i redystrybucji środków publicznych ………………………………………..55
1.4. Instytucja budżetu biorąca udział w podziale środków publicznych ……………………………………………64

2. Transformacja społeczno-gospodarcza a optymalizacja wykorzystania środków publicznych w Polsce …………………..68
2.1. Sektor finansów publicznych w Polsce – tworzenie i przemiany w latach 1990–2010 ………………………………69
2.1.1. Zmiany zakresu i sposobów działania jednostek sektora publicznego w Polsce w latach 1990–2010 …………70
2.1.2. Formy zasilania fi nansowego jednostek sektora finansów publicznych z budżetu państwa ……………….106
2.2. Ewolucja funkcji wypełnianych przez państwo polskie ………………………………………………………118
2.3. Rozwój gospodarczy a wydatki publiczne ………………………………………………………………….130
2.3.1. Wzrost gospodarczy w Polsce w okresie 1990–2010 …………………………………………………135
2.3.2. Czynniki wzrostu PKB w Polsce …………………………………………………………………141
2.3.3. Wzrost gospodarczy w Polsce a wydatki publiczne po 1989 roku ……………………………………..143
2.4. Ocena efektywności wydatków na szkolnictwo wyższe w sektorze publicznym i prywatnym ………………………….148
2.4.1. Teoretyczne aspekty przeprowadzanej analizy …………………………………………………….149
2.4.2. System szkolnictwa wyższego w Polsce …………………………………………………………..153
2.4.3. Finansowanie szkolnictwa wyższego ……………………………………………………………..158
2.4.4. Efektywność wydatków na szkolnictwo wyższe w Polsce ……………………………………………..163

3. Prawo Wagnera w praktyce finansów publicznych w Polsce i innych krajach unijnych ………………………………174
3.1. Koncepcja państwa dobrobytu stworzona na podstawie teorii A. Wagnera ……………………………………….175
3.1.1. Podstawy metodologiczne ………………………………………………………………………175
3.1.2. Przegląd opinii badaczy w aktualnej literaturze polskiej …………………………………………180
3.1.3. Próby empirycznej weryfi kacji prawa Wagnera ……………………………………………………182
3.1.4. Krytyka uproszczonego rozumienia prawa Wagnera ………………………………………………….185
3.2. Weryfi kacja prawa Wagnera w warunkach polskich ………………………………………………………….189
3.2.1. Aktualność prawa Wagnera w okresie transformacji gospodarczej w Polsce …………………………….189
3.2.2. Działanie prawa Wagnera w warunkach polskich w latach 1995–2010 …………………………………..195
3.3. Wydatki sektora finansów publicznych w Polsce i w krajach UE ………………………………………………207
3.3.1. Wydatki sektora publicznego w krajach UE w latach 2000–2010 ………………………………………207
3.3.2. Wydatki sektora finansów publicznych według kryterium przeznaczenia ekonomicznego …………………..213
3.3.3. Ocena wydatków publicznych w relacji do PKB i determinantów ich zmian w wybranych
krajach w latach 1995–2010 …………………………………………………………………..217

4. Kluczowe kierunki optymalizacji wykorzystania środków publicznych w Polsce ……………………………………230
4.1. Reguły fiskalne ………………………………………………………………………………………235
4.1.1. Doświadczenia międzynarodowe w formułowaniu reguł fiskalnych ……………………………………..236
4.1.2. Wnioski dla Polski z analizy rozwiązań międzynarodowych ………………………………………….247
4.1.3. Rozwiązania polskie ………………………………………………………………………….248
4.2. Planowanie strategiczne, wieloletnie w sektorze publicznym ………………………………………………..257
4.2.1. Pojęcie planowania wieloletniego ………………………………………………………………257
4.2.2. Przebieg prac nad wieloletnim, zadaniowym planowaniem wydatków publicznych w Polsce …………………263
4.2.3. Cele i mierniki realizacji funkcji i zadań państwa ………………………………………………274
4.2.4. Wieloletni Plan Finansowy Państwa (WPFP) i Wieloletnia Prognoza Finansowa ………………………….285
4.3. Ocena wyników dotychczasowych doświadczeń planowania w ramach WPFP …………………………………………287
4.3.1. Rozwój kapitału ludzkiego …………………………………………………………………….289
4.3.2. Działania ogólnopaństwowe …………………………………………………………………….301
4.3.3. Infrastruktura zrównoważonego rozwoju kraju …………………………………………………….309
4.3.4. Omówienie uzyskanych wyników przeprowadzonej analizy …………………………………………….320
4.4. Kierunki rozwoju wieloletniego, zadaniowego planowania wydatków ……………………………………………326
4.4.1. Zmiany sprawozdawczości i zasad rachunkowości …………………………………………………..326
4.4.2. Kwestia ewaluacji w procesie planowania i realizacji zadań publicznych …………………………….329
4.5. Kontrola zarządcza jako instrument zarządzania w jednostkach sektora finansów publicznych …………………….335
4.5.1. Pojęcie kontroli …………………………………………………………………………….335
4.5.2. Istota kontroli gospodarowania zasobami w sektorze publicznym …………………………………….337
4.5.3. Zadania kontroli zarządczej …………………………………………………………………..341
4.6. Zasady gospodarki fi nansowej w różnego rodzaju jednostkach sektora finansów publicznych ……………………..345
4.6.1. Gospodarka fi nansowa Agencji Rynku Rolnego …………………………………………………….347
4.6.2. Gospodarka fi nansowa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ……………………………350
4.6.3. Państwowe Gospodarstwo Lasy Państwowe – gospodarka finansowa ……………………………………..353

Podsumowanie ……………………………………………………………………………………………..366

Spis tabel ……………………………………………………………………………………………….374
Spis wykresów …………………………………………………………………………………………….376
Spis rysunków …………………………………………………………………………………………….380
Literatura ……………………………………………………………………………………………….381
Summary ………………………………………………………………………………………………….390

×

Spis treści

Spis skrótów ……………………………………………………………………………………………….11
Wstęp ……………………………………………………………………………………………………..13

Rozdział I
Teorie finansów publicznych a polityka finansowa ……………………………………………………………….23
1.1 Teorie finansów publicznych ………………………………………………………………………………24
1.1.1 Finanse publiczne a polityka finansowa ……………………………………………………………31
1.1.2 Jakoś finansów publicznych ………………………………………………………………………36
1.1.2.1 Klasyczne podejście do jakości finansów publicznych ……………………………………….36
1.2 Finanse publiczne a wzrost gospodarczy …………………………………………………………………….41
1.3 Funkcje finansów publicznych ……………………………………………………………………………..44
1.4 Główne narzędzia polityki finansowej ………………………………………………………………………49
1.4.1 Dochody publiczne ………………………………………………………………………………49
1.4.2 Wydatki publiczne ………………………………………………………………………………51
Wnioski ……………………………………………………………………………………………………53

Rozdział II
Ewolucja finansów publicznych w Polsce w okresie transformacji …………………………………………………..57
2.1 Kryzys finansów publicznych i program stabilizacji gospodarki ………………………………………………..57
2.1.1 Warunki początkowe ……………………………………………………………………………..57
2.1.2 Pakiet Stabilizacyjny …………………………………………………………………………..60
2.1.3 Realizacja celów ……………………………………………………………………………….62
2.2 Strategia dla Polski jako narzędzie realizacji polityki społeczno-gospodarczej …………………………………66
2.2.1 Warunki początkowe ……………………………………………………………………………..66
2.2.2 Strategie społeczno-gospodarcze ………………………………………………………………….68

2.2.2.1 Strategia dla Polski …………………………………………………………………..69
2.2.2.2 Rozwinięcie Strategii dla Polski – Pakiet 2000 ……………………………………………72
2.2.2.3 Polska na drodze do Europejskiej Unii Walutowej – Euro 2006 ………………………………..73
2.2.3 Realizacja celów ……………………………………………………………………………….74
2.2.4 Wnioski końcowe ………………………………………………………………………………..77
2.3 Spowolnienie rozwoju gospodarczego ………………………………………………………………………..78
2.3.1 Warunki początkowe ……………………………………………………………………………..78
2.3.2 Pakiet reform instytucjonalno-prawnych 1999 r ……………………………………………………..78
2.3.3 Strategie społeczno-gospodarcze ………………………………………………………………….80
2.3.3.1 Strategia Finansów Publicznych i Rozwoju Gospodarczego, Polska 2000-2010 …………………….81
2.3.3.2 Przedsiębiorczoś – Rozwój – Praca ……………………………………………………….86
2.3.4 Realizacja celów ……………………………………………………………………………….89
2.4 Reformy finansów publicznych w okresie przygotowa do członkostwa w Unii Europejskiej ……………………………91
2.4.1 Warunki początkowe ……………………………………………………………………………..91
2.4.2 Program Naprawy Finansów Rzeczpospolitej ………………………………………………………….91
2.4.3 Średniookresowa Strategia Finansów Publicznych …………………………………………………….98
2.4.4 Program uporządkowania i ograniczenia wydatków publicznych …………………………………………100
2.4.5 Realizacja celów 103
Wnioski …………………………………………………………………………………………………..105

Rozdział III
Zarządzanie finansami publicznymi ……………………………………………………………………………115
3.1 Założenia i rezultaty zarządzania finansami sektora publicznego ……………………………………………..115
3.1.1 Zarządzanie finansami publicznymi ……………………………………………………………….117
3.1.2 Zarządzanie wydatkami sektora finansów publicznych jako instrument restrukturyzacji finansów publicznych…120
3.1.3 Polityka podatkowa jako jeden z elementów zarządzania finansami publicznymi ………………………….124
3.2 Członkostwo w Unii Europejskiej a polskie finanse publiczne …………………………………………………129
3.2.1 Zmiany w sytuacji finansów publicznych a członkostwo w UE ………………………………………….129
3.2.2 Przepływy finansowe między Polsk a UE ……………………………………………………………133
3.2.3 Nowe rozwiązania w finansach publicznych …………………………………………………………141
3.2.3.1 Środki zaplanowane w budżetach resortów …………………………………………………143
3.2.3.2 Rezerwy celowe budżetu państwa’ ………………………………………………………..143
3.3.3.3 Pozabudżetowe źródła współfinansowania programów wspólnotowych …………………………….144
3.2.4 Kontrola finansowa i audyt wewnętrzny ……………………………………………………………146
3.2.5 Sprawozdawczoś finansów publicznych w Polsce a wymogi UE …………………………………………..151
3.2.5.1 Zakres sektora instytucji rządowych i samorządowych ………………………………………153
3.2.5.2 Odmienna koncepcja rachunkowa ………………………………………………………….154
Wnioski …………………………………………………………………………………………………..156
Rozdział IV
Strategia polskich finansów publicznych ………………………………………………………………………157
4.1 Polityka finansowa a reforma finansów publicznych ………………………………………………………….157
4.2 Kontynuacja Programu Naprawy Finansów Rzeczypospolitej a obecna polityka finansowa …………………………….163
4.2.1 Obecna polityka finansowa ………………………………………………………………………163
4.2.2 Zmiany systemu finansów publicznych w krajach UE i płynące z tego wnioski dla Polski ………………….164
4.2.3 Decentralizacja finansów publicznych …………………………………………………………….172
4.2.4 Wydatki sektora finansów publicznych …………………………………………………………….177
4.3 Przychody sektora finansów publicznych ……………………………………………………………………186
4.3.1 System podatkowy ………………………………………………………………………………186
4.3.1.1 Proces prywatyzacji a budżet państwa ……………………………………………………189
4.3.2 Pozostałe daniny publiczne ……………………………………………………………………..192
4.3.3 Proponowane działania w zakresie systemu podatkowego ………………………………………………195
4.4 Działania w zakresie wydatków sektora finansów publicznych ………………………………………………….199
4.5 Efekty makroekonomiczne proponowanych rozwiąza …………………………………………………………….204
Wnioski …………………………………………………………………………………………………..208

Podsumowanie ………………………………………………………………………………………………211
Bibliografia ………………………………………………………………………………………………215
Indeks rzeczowy ……………………………………………………………………………………………227
Spis wykresów ……………………………………………………………………………………………..237
Spis tabel ………………………………………………………………………………………………..239

×

Spis treści

Wstęp………………………………………………………………………………………………9

Rozdział 1. Wprowadzenie do finansowania i budżetowania projektów rozwojowych (Teresa Czerwińska)……………13
1.1. Istota i rodzaje inwestycji……………………………………………………………………..13
1.2. Ujęcie funkcjonalne inwestycji…………………………………………………………………..19
1.3. Decyzje inwestycyjne w strategii rozwoju przedsiębiorstwa…………………………………………..23
1.4. Strategie inwestowania i ich determinanty…………………………………………………………25
1.5. Źródła kapitału i zasady finansowania przedsięwzięć rozwojowych……………………………………..28

Rozdział 2. Project finance i corporate finance jako metody realizacji projektów inwestycyjnych (Marta Postuła).34
2.1. Definicja project finance……………………………………………………………………….34
2.2. Obszary zastosowania project finance……………………………………………………………..40
2.3. Zarządzanie projektem w formule project finance……………………………………………………46
2.4. Project finance a partnerstwo publiczno-prywatne…………………………………………………..50
2.5. Porównanie formuły project finance z corporate finance……………………………………………..55

Rozdział 3. Modelowanie finansowe projektów inwestycyjnych (Marta Postuła, Rafał Cieślik)…………………..59
3.1. Planowanie w project finance i corporate finance…………………………………………………..59
3.2. Etapy procesu budżetowania inwestycji…………………………………………………………….63
3.3. Dane wejściowe do modelu finansowego……………………………………………………………..66
3.4. Założenia makroekonomiczne………………………………………………………………………66
3.5. Budżet projektu i źródła finansowania…………………………………………………………….72
3.6. Przychody i koszty operacyjne……………………………………………………………………73
3.7. Najczęściej popełniane błędy w założeniach modelu finansowego……………………………………….88

Rozdział 4. Strumienie pieniężne w project finance oraz corporate finance (Rafał Cieślik)…………………..93
4.1. Wartość pieniądza w czasie………………………………………………………………………93
4.2. Struktura i koszt kapitału………………………………………………………………………96
4.3. Kategoryzacja wolnych przepływów pieniężnych dla różnych celów i algorytmy ich kalkulacji……………..119
4.4. Wskaźniki obsługi zadłużenia (DSCR, LLCR, PLCR) jako mierniki efektywności inwestycji dla kredytodawców…139

Rozdział 5. Metody oceny opłacalności inwestycji (Rafał Cieślik)………………………………………..147
5.1. Klasyfikacja metod…………………………………………………………………………….147
5.1.1. Metody proste oceny opłacalności inwestycji……………………………………………..148
5.2. Zaawansowane metody oceny opłacalności projektów rozwojowych……………………………………….156
5.2.1. Metoda wartości bieżącej netto (NPV)……………………………………………………156
5.2.2. Metoda wewnętrznej stopy zwrotu (IRR)…………………………………………………..161
5.3. Czynnik reinwestycji w metodach oceny opłacalności (MIRR)………………………………………….166
5.4. Metody oceny efektywności inwestycji realizowanych w formule project finance…………………………168

Rozdział 6. Selekcja projektów inwestycyjnych (Maciej Pawłowski)………………………………………..176
6.1. Przesłanki selekcji projektów inwestycyjnych……………………………………………………..176
6.2. Projekty inwestycyjne w warunkach oceny przedsięwzięć o różnej wartości nakładów inwestycyjnych………..179
6.3. Selekcja projektów inwestycyjnych o różnych okresach ekonomicznego życia…………………………….185
6.4. Projekty inwestycyjne charakteryzujące się odmienną wartością nakładów inwestycyjnych i różnym
okresem ekonomicznego cyklu życia……………………………………………………………………194

Rozdział 7. Zarządzanie ryzykiem (Rafał Cieślik, Maciej Pawłowski)………………………………………198
7.1. Ryzyko w projektach inwestycyjnych………………………………………………………………198
7.2. Metody korygowania efektywności projektu inwestycyjnego ze względu na ryzyko…………………………202
7.2.1. Korekty parametrów rachunku……………………………………………………………202
7.2.2. Równoważnik pewności jako ekwiwalent pewności (certainty equivalent – CE)…………………..207
7.3. Analiza wrażliwości w ocenie ryzyka projektu inwestycyjnego………………………………………..210
7.3.1. Metoda symulacji……………………………………………………………………..222

Rozdział 8. Zarządzanie ryzykiem w podejściu zintegrowanym (Philippe De Brouwer)………………………….231
8.1. Zintegrowane zarządzanie ryzykiem i cykl ryzyka…………………………………………………..231
8.2. Identyfikacja ryzyka…………………………………………………………………………..234
8.2.1. Specyficzne typy ryzyka……………………………………………………………….235
8.2.2. Ogólne czynniki ryzyka………………………………………………………………..236
8.3. Ocena ryzyka i matryca ryzyka…………………………………………………………………..242
8.4. Ilościowa ocena ryzyka…………………………………………………………………………244
8.4.1. W poszukiwaniu miary ryzyka……………………………………………………………246
8.4.2. Value at Risk (VaR)…………………………………………………………………..251
8.4.3. Expected Shortfall (ES)……………………………………………………………….259
8.5. Modelowanie ryzyka…………………………………………………………………………….265
8.5.1. Stress testy…………………………………………………………………………266
8.5.2. Symulacje Monte Carlo…………………………………………………………………267
8.6. Podsumowanie………………………………………………………………………………….273

Dodatek A do rozdziału 8. Koherentne miary ryzyka……………………………………………………..277
A.1. Wstęp………………………………………………………………………………………..277
A.2. Definicje…………………………………………………………………………………….278
A.2.1. Koherentne miary ryzyka………………………………………………………………………278
A.2.2. Wariancja (VAR)……………………………………………………………………………..280
A.2.3. Value at Risk (VaR)………………………………………………………………………….280
A.2.4. Expected Shortfall (ES)………………………………………………………………………281
A.3. Konsekwencje myślenia inkoherentnego…………………………………………………………….283
A.4. Value at Risk (VaR)……………………………………………………………………………286
A.4.1. Value at Risk (VaR)………………………………………………………………………….286
A.4.2. Wariancja (VAR)……………………………………………………………………………..287
A.5. Regulacyjne zastosowanie miar ryzyka…………………………………………………………….288
A.5.1. Value at Risk (VaR)………………………………………………………………………….288
A.5.2. Wariancja (VAR)……………………………………………………………………………..288
A.5.3. Jak banki mogą być bardziej bezpieczne?………………………………………………………..289
A.6. Konkluzje…………………………………………………………………………………….289

Dodatek B do rozdziału 8. Skale pomiarowe…………………………………………………………….296

Bibliografia………………………………………………………………………………………299
Spis tabel………………………………………………………………………………………..307
Spis rysunków, schematów i wykresów………………………………………………………………….309

×

Spis treści

Wstęp …………………………………………………………………………………………….9

Rozdział I. Wstęp do finansów przedsiębiorstw (Marta Postuła)
Wstęp …………………………………………………………………………………………….14
1.1. Finanse – podstawowe pojęcia ……………………………………………………………………15
1.2. Finanse przedsiębiorstw w rozwoju społeczno-gospodarczym …………………………………………..22
1.3. Polityka finansowa osobista, państwa, przedsiębiorstwa …………………………………………….26
1.4. Decyzje finansowe w firmie i otoczenie społeczne ………………………………………………….28
1.5. Zasady zarządzania finansami w firmie ……………………………………………………………35
1.6. Otoczenie rynkowe – gra sił i interesów, uwarunkowania zewnętrzne i odpowiedzialność za kreowanie
wewnętrznych warunków sukcesu finansowego przedsiębiorstwa ……………………………………………..38

Rozdział II. Źródła pozyskiwania kapitałów (Marcin Torzewski)
Wstęp……………………………………………………………………………………………..43
2.1. Rodzaje źródeł pozyskiwania kapitałów ……………………………………………………………43
2.2. Charakterystyka źródeł pozyskiwania kapitałów …………………………………………………….51
2.3. Kryteria wyboru źródeł finansowania ……………………………………………………………..65

Rozdział III. Analiza progu rentowności oraz dźwigni operacyjnej i finansowej (Rafał Cieślik)
Wstęp. ……………………………………………………………………………………………72
3.1. Symulacja warunków równowagi oraz zysku z wykorzystaniem analizy CVP ………………………………..73
3.2. Mechanizm dźwigni operacyjnej jako miary ryzyka operacyjnego ……………………………………….94
3.3. Dźwignia finansowa jako instrument kształtowania struktury kapitału ………………………………..103
3.4. Efekt dźwigni połączonej i jej wpływ na rentowność kapitału ……………………………………….111

Rozdział IV. Zarządzanie kapitałem obrotowym (Mirosław Przygoda)
Wstęp ……………………………………………………………………………………………114
4.1. Finansowanie aktywów obrotowych w przedsiębiorstwie ………………………………………………115
4.2. Pojęcie i istota kapitału obrotowego ……………………………………………………………117
4.3. Cele zarządzania kapitałem obrotowym ……………………………………………………………122
4.4. Sposoby zarządzania kapitałem obrotowym …………………………………………………………124
4.5. Cykl obiegu gotówki w przedsiębiorstwie …………………………………………………………127
4.6. Cykl kapitału obrotowego netto …………………………………………………………………129
4.7. Obszary zastosowania kapitału obrotowego do finansowania działalności przedsiębiorstwa ……………….135
4.8. Struktura pasywów służących finansowaniu majątku obrotowego ……………………………………….157
4.9. Znaczenie kapitału obrotowego dla funkcjonowania przedsiębiorstwa ………………………………….158

Rozdział V. Ocena sytuacji finansowej przedsiębiorstwa (Maciej Pawłowski)
Wstęp ……………………………………………………………………………………………160
5.1. Pojęcie sytuacji finansowej przedsiębiorstwa i źródła służące jej ocenie ……………………………160
5.2. Zestawienie majątku przedsiębiorstwa i źródeł jego finansowania – bilans ……………………………168
5.3. Zestawienie wyników osiąganych przez przedsiębiorstwo – rachunek zysków i strat ……………………..175
5.4. Interpretacja dokumentacji finansowej dla celów oceny sytuacji finansowej przedsiębiorstwa ……………179
5.5. Wykorzystanie analizy wskaźnikowej w ocenie sytuacji finansowej przedsiębiorstwa – przykład praktyczny …197

Rozdział VI. Decyzje inwestycyjne (Sławomir Wymysłowski)
Wstęp ……………………………………………………………………………………………202
6.1. Istota i rodzaje inwestycji ……………………………………………………………………203
6.2. Inwestycje rzeczowe …………………………………………………………………………..204
6.3. Inwestycje finansowe ………………………………………………………………………….245

Rozdział VII. Fuzje i przejęcia przedsiębiorstw (Andrzej Rutkowski)
Wstęp ……………………………………………………………………………………………276
7.1. Motywy procesów fuzji i przejęć ………………………………………………………………..277
7.2. Struktury holdingowe w procesach przejęć ………………………………………………………..284
7.3. Koszt kapitału w procesach fuzji i przejęć ………………………………………………………288
7.4. Sposoby zapłaty za przejmowane firmy…………………………………………………………….297
7.5. Taktyki obronne przed nieprzyjaznymi przejęciami …………………………………………………299
7.6. Przejęcie firmy przez zadłużenie ……………………………………………………………….301
7.7. Wspólne przedsięwzięcia ……………………………………………………………………….304
7.8. Wykupy akcji własnych …………………………………………………………………………306

Podsumowanie ……………………………………………………………………………………..308
Pytania kontrolne …………………………………………………………………………………309
Zestaw zadań do samodzielnego rozwiązania wraz z odpowiedziami …………………………………………313
Spis rysunków …………………………………………………………………………………….330
Spis schematów ……………………………………………………………………………………331
Spis tabel ……………………………………………………………………………………….332
Bibliografia ……………………………………………………………………………………..333
Summary ………………………………………………………………………………………….338

×

Spis treści

Wprowadzenie – Marta Postuła, Barbara Woniak …………………………………………………………………..7

Część I: Zarządzanie środkami publicznymi – budżet zadaniowy

Budżet państwa i budżet zadaniowy w kontekście zasad budżetowych – Teresa Lubińska ………………………………..17
Węzłowe problemy i dylematy związane ze stosowaniem budżetu zadaniowego w Polsce – Stanisła Owsiak ………………….29
Budżet zadaniowy z perspektywy prac parlamentarnych – Zofia Szpringer ……………………………………………43
Niezbędne warunki realizacji budżetu zadaniowego – Krystyna Piotrowska-Marczak ……………………………………57
Budżet zadaniowy jako element Nowego Zarządzania Publicznego – Jacek Sierak ………………………………………67
Prawne aspekty regulacji budżetu zadaniowego – Wojciech Gonet …………………………………………………..81
Koszty zadań publicznych miernikiem oceny alokacji środków publicznych – Ewa Hellich ………………………………89
Wydatki budżetowe a koszty realizacji zadań w budżecie zadaniowym – Jan Wąsik ……………………………………101
Budżet zadaniowy a kryzys fiskalny – Łukasz Goczek ……………………………………………………………111
Budżet zadaniowy w Polsce narzędzia systemu zarządzania strategicznego państwem – ocnea i propozycje modyfikacji
przyjętej metodyki – Artur Bartoszewicz ……………………………………………………………………..121

Część II: Doświadczenia zagraniczne we wprowadzaniu budżetu zadaniowego

O możliwości wykorzystania w Polsce doświadczeń zagranicznych w zakresie budżetu zadaniowego
– Eugeniusz Ruśkowski, Urszula K. Zawadzka-Pąk ……………………………………………………………….139
Aktualne doświadczenia Austrii we wprowadzaniu budżetu zadaniaowego – Marta Postuła ………………………………151
Funkcjonowanie budżetu zadaniowego we Francji – sześć lat doświadczeń – Katarzyna Stabryła-Chudzio …………………161
Modernizacja budżetowania zadaniowego (GPRAMA) jako działanie podejmowane przez administrację przezydenta B. Obamy
w celu racjonalizacji finansów publicznych w Stanach Zjednoczonych – Andrzej Mielcarz …………………………….171

Część III: Budżet zadaniowy w jednostkach samorządu terytorialnego

Samodzielność finansowania jednostki samorządu terytorialnego a upowszechnienie budżetu w układzie zadaniowym
na szczeblu lokalnym i regionalnym – Leszek Patrzałek …………………………………………………………189
Budżet zadaniowy jako instrument zwiększający efektywność zarządzania środkami publicznymi w JST – Beata Filipiak ……197
Wieloletnia prognoza finansowa, budżet a budżet zadaniowy w jednostkach samorządu terytorialnego
– problemy i wyzwania – Marek Dylewski ………………………………………………………………………209
Budżet zadaniowy jako narzędzie racjonalizacji wydatków jedneostek samorządu terytorialneg
– Beata Guziejewska, Dagmara Hajdys …………………………………………………………………………221
Budżet zadaniowy w jednostkach samorządu terytorialnego – postulaty wdrożeniowe a doświadczenia polskie
– Sławomir Franek, Marcin Będzieszak ………………………………………………………………………..233
Budżet zadaniowy w gminach jako nowe narzędzie zarzadzania finansami samorządowymi – Zofia Dolewka …………………251
Budżet w układzie zadaniowym a transparentność zarządzania lokalnymi zasobami finansowymi – determinanty wdrożenia
budżetu w układzie zadaniowym w samorządach gminnych – Andrzej Józef Kozłowski, Iwona Zofia Czapliska-Kozłowska ……..261
Wpływ budżetu zadaniowego na efektywność wydatków publicznych na przykładzie gmin – Joanna Radziwon ……………….275
Budżet zadaniowy jako narzędzie racjonalizacji wydatków inwestycyjnych w gminie – Ryszard Waśkiewicz ……………….285
Budżet zadaniowy w jednostkach samorządu terytorialnego jako zmiany systemowe wynikające z polityki spójności UE
– Alina Walenia …………………………………………………………………………………………..297

×

Spis treści

Wstęp ………………………………………………………………………………………9

Część I
Rachunkowość jako źródło informacji
do zarządzania efektywnością

Wartości niematerialne i prawne – wartość firmy – Jan Rak, Jan Turyna ……………………………13
Udziały niekontrolujące a dochody i kapitały własne grup kapitałowych spółek
notowanych na warszawskiej giełdzie papierów wartościowych – Radosław Ignatowski, Wojciech Zatoń ……27
Błędy w założeniach do oceny projektów inwestycyjnych – Wojciech Dawid Krzeszowski ………………..42
Model przekształconego sprawozdania finansowego jako narzędzie zarządzania wartością przedsiębiorstwa
w małych, średnich i dużych przedsiębiorstwach – głos w dyskusji – Ewa Maćkowiak ………………….52
Hierarchia danych wejściowych w technikach wyceny aktywów i zobowiązań w wartości godziwej
– Halina Buk ………………………………………………………………………………63
Zależność między efektywnością a stosowaniem kreatywnej księgowości – podejście teoretyczne
– Marek Sylwestrzak ………………………………………………………………………..76
Ocena efektywności systemów gwarantowania depozytów – Łukasz Szewczyk ……………………………89
Jednostki mikro według ustawy o rachunkowości – Kazimiera Winiarska ……………………………..99
Ilościowe i jakościowe aspekty operacyjnych przepływów pieniężnych – Aleksander Kusak …………….110
Problemy wyceny premii akwizycyjnej – Andrzej Rutkowski ……………………………………….124

Część II
Efektywność w sektorze publicznym

Finansowe i społeczne aspekty oceny szkoły wyższej – Nikodem Grzenkowicz, Artur Chełstowski ……….143
Istota oceny efektywności alokacji zasobów w administracji publicznej – Marta Postuła …………….158
Usefulness of Financial Information from Annual Statements of Public Benefit Organisations
in Evaluation of Their Performance – Tomasz Dyczkowski ………………………………………..178
Efektywność kosztowa outsourcingu wybranych usług w podmiocie leczniczym – Małgorzata Winter ………194
Analiza obiegu środków z tytułu ubezpieczeń zdrowotnych w systemie ochrony zdrowia w Polsce
– Alina Warelis, Eunika A. Warelis ………………………………………………………….203
Skuteczność gospodarki finansowej NFZ na przykładzie Pomorskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ w Gdańsku
– Sebastian Susmarski, Anna Zamojska ………………………………………………………..218

Część III
Efektywność/finanse w przedsiębiorstwie

Rola zarządzania kosztami w poprawie efektywności działalności przedsiębiorstwa – Edward Nowak …….235
Teoretyczne aspekty efektywności rynku kapitałowego na przykładzie
Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie – Michał Pachowski …………………………………..248
Ocena wpływu ustawy deweloperskiej na efektywność giełdowych deweloperów mieszkaniowych
– Maciej Mazur ……………………………………………………………………………261
Control as a Mechanism Affecting External Audit Quality – Michał Ambroziak ………………………274
Przesłanki budowy modelu prognozującego zagrożenie kontynuacji działalności klubów piłkarskich
opartego na wielowymiarowej analizie dyskryminacyjnej
– Rafał Cieślik, Rafał Zbyrowski, Karol Stępień ………………………………………………283
Transparentność informacyjna rynku obligacji w Polsce – Maciej Pawłowski ………………………..295
Metoda zarządzania ryzykiem w oparciu o zastosowania symulacji Monte Carlo
w modelach szeregów czasowych ARIMA i GARCH – Tomasz Krawczyk ………………………………….304
Venture capital i aniołowie biznesu w finansowaniu przedsiębiorstw typu start up – Lilia Neumann …..320
Kształtowanie wartości wskaźników płynności finansowej przez przedsiębiorstwa z sektora MSP
w zależności od osiąganej rentowności aktywów – Piotr Figura …………………………………..333
Selected Problems of the Capital Market in Poland – Joanna Małecka ……………………………..349
Ryzyko kredytowania gospodarstw domowych w walutach obcych – analiza mechanizmu kredytowania
i jego skutków – Teresa Czerwińska, Jerzy Żyżyński ……………………………………………363

×

Index

Chapter I
Marta Postuła, Piotr Perczyński
Implementation of performance budget and strategic planning – Polish experience . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
1.1. Moderrn management of public fi nances . . . . . . . . . . . . . . 13
1.1.1. Defi nition of performance budget . . . . . . . . . . . . . . . 17
1.1.2. Schedule, strategies of implementation, and the scope of use of a performance budget . . . . . 21
1.1.3. Advantages and disadvantages of performance-related budgeting . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
1.2. Polish experiences related to the creation and implementation of the performance budget system . . . . . . 27
1.2.1. Status and perspectives of public fi nance sector in Poland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
1.2.2. Poland’s fi rst experiences with a performance budget . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
1.2.3. Continuation of changes in budget planning in 2008 through the use of new methodological solutions. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
1.2.4. Search for a means of ensuring improvement in organisation of the reform process and methodological solutions using SWOT analysis in Poland. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
1.2.5. Implementation of methodological bases of performance planning into the Polish legislation system . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
1.2.6. Other initiatives undertaken in Poland in order to benefi t from strengths and increase opportunities resulting from SWOT analysis during the process of implementation of the performance budget. . . . . . . . 45
1.2.6.1. Strengthening the potential for strategic planning and co-ordination of the process of implementation the performance budget. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
1.2.6.2. Strengthening the potential to measure public tasks – base of measures. . . . . . . . . . . 48
1.2.6.3. Structure of performance budget – increase of transparency and improvement in the quality of presentation . . . . . . . . . . . . 50
1.2.6.4. Strengthening of the personnel factor in the public administration in the process of implementation of the reform. . . . . . . . . . 51
1.2.6.5. Ensuring appropriate tools allowing the effective and timely implementation of performance budget . . . . . . . . . . . . . . . . . 53
1.2.6.6. Strengthening of the knowledge sharing process related to the process of budget implementation and the government administration’s participation in this process . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53
1.2.6.7. Threats related to the multiannual character of the reform and the global economic crisis. . .55
1.3. Multiannual planning and strategic management as tools strengthening performance budgeting . . . . . . . . . . 56
1.3.1. Multiannual planning . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
1.3.2. Polish experiences related to multiannual planning. . . 60
1.3.2.1. Multiannual State Financial Plan . . . . . . . . . . 63
1.3.2.2. Strategic planning – priority system of expenses . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
1.4. Summary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70

Chapter II
Stanisław Owsiak, Katarzyna Stabryła-Chudzio
Performance budget as a tool for the improvement of allocation of public resources . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75
2.1. Defi nition of a task. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75
2.2. Examples of formulating tasks – Polish experiences . . . . . . 80
2.3. The number of activities executed by budget holders . . . . 85
2.4. Experiences of the Netherlands, France and Ireland concerning tasks. . . . . . . . . . . . . . . . . . 99
2.4.1. The Netherlands . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99
2.4.2. France. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101
2.4.3. Ireland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
2.5. Correct formulation of tasks is a condition of the effective use of the performance budget . . . . . . . . . . . 108

Chapter III
Witold M. Orłowski
Objectives formulated in the performance budget as the indispensable element of the public resource management by objectives . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111
3.1. Signifi cance of the correct formulation of objectives in the performance budget . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111
3.2. Differences between objectives posed before a business organisation and institutions of the public sector . . . . . . . 115
3.3. Basic rules related to the formulation of objectives . . . . . . 119
3.4. Desired mechanism of formulating objectives . . . . . . . . . . 124
3.5. Matrix of evaluation of the correctness of formulation of the performance budget objectives . . . . . . . . . . . . . . . . 127
3.6. Experiences of selected countries within the framework of formulating objectives for tasks fi nanced from the state budget. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141
3.6.1. The Netherlands . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141
3.6.2. Slovakia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
3.6.3. Ireland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144
3.6.4. France. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144
3.7. Summary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144

Chapter IV
Andrzej Pogoda, Marek Chrzanowski, Krzysztof Marczewski
Fundamental signifi cance of a measure as an element strictly correlated with objectives within the framework of the performance budget . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
4.1. Kinds of measures . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
4.1.1. System (instrument) of measurement of the execution of tasks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147
4.1.2. Ways of classifi cation of measures of a degree of execution of objectives/tasks . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
4.1.2.1. Classifi cations based on the “production model rule” or “3 E rule” . . . . . . . . . . . . . . 151
4.1.2.2. Classifi cation based on the Strategic Score Card . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168
4.2. Circumstances which should accompany the selection of a given type of measure for tasks . . . . . . . . . . . . . . . . . 175
4.2.1. Specifi cation of a mission and objectives for a given task or programme. . . . . . . . . . . . . . . . . 175
4.2.2. Identifi cation of the utility of information received as a result of the application of a given measure . . . 176
4.2.3. Identifi cation which aspects of execution of tasks will be subject to measurement . . . . . . . . . 176
4.2.4. Selection of measures of execution of tasks . . . . . . . 179
4.2.5. Selection of evaluation criterion . . . . . . . . . . . . . . . . 179
4.2.6. Explanation of reasons for a good or bad execution of tasks. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180
4.2.7. Presentation of results of undertaken measurements . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181
4.3. Frequent mistakes committed at the creation of measures – good and bad practices. . . . . . . . . . . . . . . . 181
4.3.1. Examples of good practices . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181
4.3.2. Examples of bad practices . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186
4.3.3. Evaluation of quality of measures . . . . . . . . . . . . . . . 189
4.4. The Netherlands, France and Ireland as countries with a several-year experience within the scope of formulation of measures . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190
4.4.1. The Netherlands . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190
4.4.2. France . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194
4.4.3. Ireland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198
4.5. Summary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200

Chapter V
Jerzy Miller
Territorial self-government in the period of implementation of the performance budget in Poland . . . . . . . . . . . . . . . . . 201
5.1. Financing voivodeship self-government and changes taking place within this scope in government administration . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202
5.2. Government administration fi nancing in self-government . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206
5.3. Procedure of setting objectives in the voivodeship budget . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209
5.4. Hitherto experiences of voivodeships with works over the performance budget . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212
5.5. Summary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216

Chapter VI
Andrzej Raczko
State budget – desirable directions of changes . . . . . . . . . 217
6.1. Budget policy and economic conditioning . . . . . . . . . . . . . 217
6.2. Framework of institutional stabilisers of public debt and budget defi cit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220
6.3. Budget anchor — conditions of effective operation. . . . . . 222
6.4. Credibility of budget anchor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225
6.5. Economic rationality of budget expenses . . . . . . . . . . . . . . 227
6.6. Conditions of measurement of effectiveness of budget expenses . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229
6.7. Mechanisms limiting the fi xed character of budget expenses . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231
6.8. System of fl exible special-purpose expenses. . . . . . . . . . . . 234
6.9. Taxes — political or economic decision?. . . . . . . . . . . . . . . 235
6.10. Summary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238

Chapter VII
Halina Wasilewska-Trenkner
Experiences of Poland with fi scal reforms in the transformation period and the most recent period of 2008-2010 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239
7.1. Synthetic calendar of reforms . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239
7.2. The scope and structure of the public fi nance sector in the new act on public fi nance strengthening the management of public resources . . . . . . . . . . . . . . . . . 247
7.3. Execution of priority tasks in the state in the context of allocation of public resources . . . . . . . . . 254
7.4. Summary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259

Chapter VIII
Józef Płoskonka
Model assumptions for the performance budget system in Poland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261
8.1. Administration systems and task-based approach . . . . . . . 261
8.2. Hierarchy of public tasks — formulation of objectives and selection of measures on various levels . . . . . . . . . . . . . . . 273
8.3. Specifi cation of objectives . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279
8.4. Measures of a degree of execution of objectives . . . . . . . . 288
8.5. Summary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292

Chapter IX
Marta Postuła, Piotr Perczyński
Challenges of performance budget in Poland – fi nal remarks . . 299
9.1. Schedule of works on the implementation budget in the period 2008-2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301
9.2. Conclusions resulting from hitherto works on the implementation of performance budget in Poland . . . . . . 303
9.3. Challenges related to the process of implementation of performance budget in Poland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310
9.3.1. Reporting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310
9.3.2. Strategies – priorities – holders . . . . . . . . . . . . . . . . 315
9.3.3. Human factor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317

Annex I . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321
Annex II . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328
Notes about authors . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349
Bibliography . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 353

×

Spis treści

Przedmowa ………………………………………………………………………………………………..9

Rozdział I.
Marta Postuła, Piotr Perczyński
Budżet zadaniowy – wprowadzenie; znaczenie wieloletniego planowania strategicznego w procesie budżetowania ………….17
1.1. Rola państwa …………………………………………………………………………………………17
1.2. Defi nicje budżetu zadaniowego …………………………………………………………………………22
1.3. Harmonogram, strategie wdrożenia oraz zakres wykorzystania budżetu zadaniowego ………………………………26
1.4. Zalety i wady budżetu zadaniowego ………………………………………………………………………31
1.5. Planowanie wieloletnie i zarządzanie strategiczne jako instrumenty wzmacniające budżetowanie zadaniowe …………34
1.5.1. Planowanie wieloletnie ……………………………………………………………………….34
1.5.2. Planowanie strategiczne – priorytetyzacja wydatków ………………………………………………38
1.6. Podsumowanie …………………………………………………………………………………………42

Rozdział II.
Stanisław Owsiak, Katarzyna Stabryła-Chudzio
Budżet zadaniowy jako narzędzie poprawy alokacji środków publicznych ……………………………………………45
2.1. Defi nicja zadania ……………………………………………………………………………………45
2.2. Przykłady formułowania zadań – doświadczenia polskie ……………………………………………………..49
2.3. Kwestia ilości zadań realizowanych przez dysponentów ……………………………………………………..55
2.4. Doświadczenia Holandii, Francji, Irlandii w kontekście zadań ………………………………………………68
2.4.1. Holandia ……………………………………………………………………………………68
2.4.2. Francja …………………………………………………………………………………….71
2.4.3. Irlandia ……………………………………………………………………………………73
2.5. Prawidłowe formułowanie zadań warunkiem skutecznego wykorzystania budżetu zadaniowego ………………………..77

Rozdział III.
Witold M. Orłowski
Cele formułowane w budżecie zadaniowym jako niezbędny element zarządzania środkami publicznymi przez efekty…………..81
3.1. Znaczenie poprawnego sformułowania celów w budżecie zadaniowym ……………………………………………..81
3.2. Różnice między celami stawianymi przed organizacją biznesową a instytucjami sektora publicznego ………………..84
3.3. Podstawowe zasady towarzyszące formułowaniu celów …………………………………………………………89
3.4. Pożądany mechanizm formułowania celów ……………………………………………………………………94
3.5. Macierz ocen poprawności formułowania celów budżetu zadaniowego …………………………………………….97
3.6. Doświadczenia niektórych państw w zakresie formułowania celów dla zadań finansowanych przez budżet państwa ……..109
3.6.1. Holandia ……………………………………………………………………………………109
3.6.2. Słowacja ……………………………………………………………………………………110
3.6.3. Irlandia ……………………………………………………………………………………111
3.6.4. Francja …………………………………………………………………………………….112
3.7. Podsumowanie …………………………………………………………………………………………112

Rozdział IV.
Andrzej Pogoda, Marek Chrzanowski, Krzysztof Marczewski
Fundamentalne znaczenie miernika jako elementu ściśle skorelowanego z celami w ramach budżetu zadaniowego …………..115
4.1. Rodzaje mierników …………………………………………………………………………………….115
4.1.1. System (instrument) pomiaru wykonania zadań …………………………………………………….115
4.1.2. Sposoby klasyfi kacji mierników stopnia realizacji celów/zadań ……………………………………119
4.1.2.1. Klasyfi kacje oparte na „zasadzie modelu produkcji” lub „zasadzie 3 E” ……………………119
4.1.2.2. Klasyfi kacja oparta na Strategicznej Karcie Wyników ……………………………………137
4.2. Przesłanki, jakie powinny towarzyszyć doborowi danego rodzaju miernika do zadania ……………………………145
4.2.1. Określenie misji i celów danego zadania lub programu …………………………………………….145
4.2.2. Identyfi kacja do czego służyć będzie informacja otrzymana w wyniku zastosowania danego miernika ……..146
4.2.3. Zidentyfi kowanie, które aspekty wykonania zadań będą podlegać pomiarowi …………………………..146
4.2.4. Wybór mierników wykonania zadań ……………………………………………………………….149
4.2.5. Wybór kryterium oceny ………………………………………………………………………..149
4.2.6. Wyjaśnienie przyczyn dobrego lub złego wykonania zadań …………………………………………..150
4.2.7. Zaprezentowanie wyników dokonanych pomiarów …………………………………………………….151
4.3. Częste błędy popełniane przy tworzeniu mierników – dobre i złe praktyki …………………………………….151
4.3.1. Przykłady dobrych praktyk …………………………………………………………………….151
4.3.2. Przykłady złych praktyk ………………………………………………………………………156
4.3.3. Ocena jakości mierników ………………………………………………………………………159
4.4. Holandia, Francja i Irlandia jako kraje posiadające kilkuletnie doświadczenie w zakresie formułowania mierników …161
4.4.1. Holandia ……………………………………………………………………………………161
4.4.2. Francja …………………………………………………………………………………….164
4.4.3. Irlandia ……………………………………………………………………………………168
4.5. Podsumowanie …………………………………………………………………………………………170

Rozdział V.
Marta Postuła, Piotr Perczyński
Budżet zadaniowy a Polska; uwagi końcowe …………………………………………………………………….173
5.1. Prace nad budżetem zadaniowym w Polsce w latach 2006–2008 …………………………………………………173
5.2. Kierunek prac nad metodyką budżetu zadaniowego w roku 2008 i latach następnych ………………………………176
5.2.1. Działania podjęte w 2008 r. …………………………………………………………………..176
5.2.1.1. Harmonogram prac nad wdrożeniem budżetu zadaniowego w latach 2008-2015 ……………………177
5.2.1.2. Nowa metodologia oparta na funkcjonalnym i zadaniowym układzie budżetu ……………………179
5.2.1.3. Nowe regulacje prawne w zakresie budżetu zadaniowego w Polsce
– zmiany w ustawie o finansach publicznych ……………………………………………..182
5.2.1.4. Programy wieloletnie w ustawie budżetowej w układzie zadaniowym ………………………….183
5.2.1.5. Opracowanie uzasadnienia do projektu ustawy budżetowej na 2009 r. – wnioski na przyszłość …..184
5.3. Podsumowanie …………………………………………………………………………………………188

Aneks 1 ………………………………………………………………………………………………….189
Aneks 2 ………………………………………………………………………………………………….193
Aneks 3 ………………………………………………………………………………………………….204
Noty o autorach …………………………………………………………………………………………..211
Bibliografia ……………………………………………………………………………………………..213
Dokumenty i akty prawne ……………………………………………………………………………………217

×

Spis treści

Rozdział I
Teorie finansów publicznych a polityka finansowa………………………………………….2
1.1 Teorie finansów publicznych…………………………………………………………3
1.1.1 Finanse publiczne a polityka finansowa……………………………………..11
1.1.2 Jakość finansów publicznych……………………………………………….15
1.1.2.1 Klasyczne podejście do jakości finansów publicznych…………………15
1.2 Finanse publiczne a wzrost gospodarczy………………………………………………20
1.4 Główne narzędzia polityki finansowej………………………………………………..27
1.4.1 Dochody publiczne………………………………………………………..27
1.4.2 Wydatki publiczne………………………………………………………..30
Wnioski……………………………………………………………………………..32

Rozdział II
Ewolucja finansów publicznych w Polsce w okresie transformacji…………………………….34
2.1 Kryzys finansów publicznych i program stabilizacji gospodarki………………………….34
2.1.1 Warunki początkowe……………………………………………………….34
2.1.2 Pakiet Stabilizacyjny…………………………………………………….37
2.1.3 Realizacja celów…………………………………………………………39
2.2 Strategia dla Polski jako narzędzie realizacji polityki społeczno-gospodarczej…………..44
2.2.1 Warunki początkowe……………………………………………………….44
2.2.2 Strategie społeczno-gospodarcze……………………………………………46
2.2.2.1 Strategia dla Polski…………………………………………….46
2.2.2.2 Rozwinięcie Strategii dla Polski – Pakiet 2000……………………..50
2.2.2.3 Polska na drodze do Europejskiej Unii Walutowej – Euro 2006………….52
2.3 Spowolnienie rozwoju gospodarczego………………………………………………….57
2.3.1 Warunki początkowe……………………………………………………….57
2.3.2 Pakiet reform instytucjonalno-prawnych 1999 r……………………………….58
2.3.2 Strategie społeczno-gospodarcze……………………………………………60
2.3.2.1 Strategia Finansów Publicznych i Rozwoju Gospodarczego, Polska 2000-10..60
2.3.2.3 Przedsiębiorczość – Rozwój – Praca………………………………..66
2.3.3 Realizacja celów…………………………………………………………70
2.4 Reformy finansów publicznych w okresie przygotowań do członkostwa w Unii Europejskiej…….71
2.4.1 Warunki początkowe……………………………………………………….71
2.4.2 Program Naprawy Finansów Rzeczpospolitej……………………………………71
2.4.3 Średniookresowa Strategia Finansów Publicznych………………………………79
2.4.4 Program uporządkowania i ograniczenia wydatków publicznych……………………81
2.4.5 Realizacja celów…………………………………………………………84
Wnioski……………………………………………………………………………..86

Rozdział III
Zarządzanie finansami publicznymi………………………………………………………96
3.1 Założenia i rezultaty zarządzania finansami sektora publicznego………………………..96
3.1.1 Zarządzanie finansami publicznymi………………………………………….99
3.1.2 Zarządzanie wydatkami sektora finansów publicznych jako instrument
restrukturyzacji finansów publicznych……………………………………102
3.1.3 Polityka podatkowa jako jeden z elementów zarządzania finansami publicznymi……105
3.2 Członkostwo w Unii Europejskiej a polskie finanse publiczne…………………………..110
3.2.1 Zmiany w sytuacji finansów publicznych a członkostwo w UE……………………111
3.2.2 Przepływy finansowe pomiędzy Polską a UE…………………………………..116
3.2.3 Nowe rozwiązania w finansach publicznych…………………………………..125
3.2.4 Kontrola finansowa i audyt wewnętrzny……………………………………..130
3.2.5 Sprawozdawczość finansów publicznych w Polsce a wymogi UE……………………135
Wnioski…………………………………………………………………………….140

×
Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Rozdział 1. Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa – zasady i uwarunkowania (Marta Postuła) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
1.1. Finanse – podział i podstawowe definicje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
1.2. Finanse w rozwoju społeczno-gospodarczym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
1.3. Zarządzanie finansami osobistymi, przedsiębiorstwa czy państwa . .
1.4. Zarządzanie finansami w Przedsiębiorstwie uwarunkowane otoczeniem gospodarczym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
1.5. Zasady dobrego zarządzania finansami w przedsiębiorstwie . . . . . . .
1.6. Otoczenie rynkowe – gra się i interesów, uwarunkowania zewnętrzne i odpowiedzialność za kreowanie wewnętrznych warunków sukcesu finansowego przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . .

Rozdział 2. Struktura sprawozdania finansowego i powiązania pomiędzy poszczególnymi ¡ego elementami (Jan Rak) . . . . . . . . . . . . . . .
2.1. Struktura oraz metody sporządzania sprawozdania . . . . . . . . . . . . . .
2.2. Bilans, rachunek zysków i strat oraz informacja dodatkowa
jako podstawowe części sprawozdania finansowego . . . . . . . . . . . . . .
2.2.1. Istota bilansu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2.2.2. Charakterystyka aktywów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2.2.3. Charakterystyka pasywów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2.2.4. Rachunek zysków i strat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2.2.5. Informacja dodatkowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2.2.6. Współzależności pomiędzy elementami sprawozdania finansowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2.3. Dodatkowe elementy sprawozdania – rachunek przepływów pieniężnych i zestawienie zmian w kapitałach własnych . . . . . . . . . . .
2.3.1. Rachunek przepływów pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2.3.2. Budowa rachunku przepływów pieniężnych metodą pośrednią . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2.3.3. Zestawienie zmian w kapitale własnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2.4. Podstawy metodologiczne analizy sprawozdań finansowych . . . . . . .
2.4.1. Wstępna ocena dynamiki i struktury majątku i kapitałów . . .
2.4.2. Wstępna analiza finansowa – czytanie sprawozdania finansowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2.4.3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych . . . . . . . . . . . .
2.4.4. Przykład analizy finansowej z wykorzystaniem wskaźników . .

Rozdział 3. Ryzyko biznesowe, struktura finansowania a stopa zwrotu dla akcjonariusza (Rafał Cieślik) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
3.1. Ryzyko biznesowe i finansowe – istota, znaczenie dla stopy zwrotu i metody pomiaru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
3.2. Symulacja warunków równowagi oraz zysku z wykorzystaniem analizy CVP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
3.2.1. Analiza progu rentowności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
3.2.2. Wykorzystanie analizy CVP dla ustalania wielkości docelowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
3.2.3. Ocena ryzyka operacyjnego z wykorzystaniem analizy CVP (strefa bezpieczeństwa i analiza wrażliwości) . . . . . . . . . . . . . .
3.2.4. Próg rentowności przy produkcji wielosortymentowej . . . . . . .
3.3. Mechanizm dźwigni operacyjnej jako miary ryzyka operacyjnego . .
3.4. Dźwignia finansowa jako instrument kształtowania struktury kapitału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
3.5. Efekt dźwigni połączonej i jej wpływ na rentowność kapitału . . . . .

Rozdział 4. Źródła pozyskiwania kapitałów przez przedsiębiorstwo (Jarosław Klepacki) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
4.1. Pojęcie i istota kapitału w przedsiębiorstwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
4.2. Identyfikacja¡a i charakterystyka źródeł pozyskiwania kapitałów . . . . .
4.2.1. Źródła własne pozyskania kapitałów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
4.2.2. Źródła obce i hybrydowe pozyskiwania kapitałów . . . . . . . . . .
4.3. Uwarunkowania decyzji doboru źródeł finansowania . . . . . . . . . . . . .
4.4. Wpływ czynników behawioralnych na dobór źródeł finansowania . .

Rozdział 5. Fuzje i przejęcia przedsiębiorstw (Andrzej¡ Rutowski) . . . . . . .
5.1. Motywy procesów fuzji i przejęć . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
5.2. Struktury holdingowe w procesach przejęć . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
5.3. Koszt kapitału w procesach fuzji i przejęć . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
5.4. Skorygowana wartość bieżąca (APV) w ocenie fuzji i przejęć . . . . .
5.5. Sposoby zapłaty za przejmowane przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . .
5.6. Taktyki obronne przed nieprzyjaznymi przejęciami . . . . . . . . . . . . . . .
5.7. Przejęcie firmy przez zadłużenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
5.8. Wspólne przedsięwzięcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
5.9. Wykupy akcji własnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Zbiór przykładowych pytań i zadań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Spis rysunków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Spis tabel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .